Natuurbeheer op het Landgoed de Grote Beek

13 december 2023

Onlangs ontmoetten we Peter Gielen voor een wandeling over Landgoed De Grote Beek. Hij vertelde ons meer over de rijke geschiedenis van het landgoed, en hoe je dit nog steeds terugziet aan de beplanting en inrichting van het landgoed. Waar het kan wordt hier steeds meer gekeken naar ecologisch beheer. In 2021 is er gestart met een waterbeheerproject.

Natuurbeheer op het Landgoed de Grote Beek

Een rijke geschiedenis

Het landgoed behoorde halverwege de 19e eeuw tot het landgoed Vredeoord, destijds gekocht door een koopman. Het gebied bestond toen voornamelijk uit vennen en naaldhout. De geschiedenis is nog goed te zien, onder andere door de imposante laan met Lariksen en Amerikaanse eiken uit circa 1850. Deze werd vroeger gebruikt door de bewoners van landgoed Vredeoord. In 1918 werd het nu nog steeds bestaande hoofdgebouw in gebruik genomen onder de naam ‘Rijkskrankzinnigengesticht’. In de beginjaren woonde hier ongeveer 900 mensen, waaronder terbeschikkinggestelden. Inmiddels is er veel veranderd en heet het landgoed De Grote Beek, en is het landgoed alweer 16 jaar opengesteld voor publiek. 

De namen van het vrouwenbos en het doktersbos doen nog altijd denken aan de vroegere inrichting van het landgoed.

 

Ecologisch beheer

Op het landgoed laten de beheerders de natuur haar gang gaan. Er wordt niets aangeplant, nieuwe beplanting komt vaak vanzelf door zaden uit al bestaande bomen en planten. Tijdens onze wandeling ontdekt peter nieuwe hulst, ‘dat is weer goed voor de bijen’ vult Peter aan. Omgewaaide bomen blijven liggen. Ook tijdens de storm van een paar weken terug zijn een aantal bomen omgewaaid. 

De oudste bomen op het GGzE terrein zijn gepland voor de 2e wereldoorlog, de meeste zijn Lariksen, beuken en Amerikaanse Eiken. Er komen steeds meer berken en grove dennen bij. Af en toe worden een aantal bomen verwijderd om de langzaam groeiende soorten meer ruimte en licht te geven. In het ‘middenbos’ laat Peter zien dat dit stukje bestaat uit jonge en oude eiken. Dit is een oude manier van bosbeheer. De jonge eiken dienen als stookhout, en eens in de tien jaar had men de dikkere eiken nodig voor planken om het een en ander te repareren. Ook hier zien we de geschiedenis van het landgoed terug. Het nieuwste gedeelte van het bos is gepland ter compensatie van nieuwbouw, in de jaren 80. Het bestaat voor ongeveer 60 procent uit loofhout, de rest is naaldhout. Ook hier geven de beheerders de natuur alle ruimte.

 

Het tegengaan van droogte

Er wordt sinds een tijdje meer hemelwater opgevangen op het terrein van de Grote Beek. Hiervoor zijn een aantal sloten verbreed en verdiept, en zo een beekdal gecreëerd. Het water kan daardoor langzamer de bodem in en helpt zo planten en insecten droge periodes door te komen. Hiermee is de kans op droogte volgende zomer kleiner en het water meer zichtbaar als natuurlijk element in het landschap. Uiteindelijk zal er op sommige plekken een eilandstructuur ontstaan, met bijpassende variatie aan begroeiing. 

 

Dieren op het landgoed

Er wonen, naast reptielen en vissen in de poelen en vijvers op het terrein, nog veel meer dieren op het landgoed van GGzE. Er zijn vossen, nertsen, steenmarters gezien.  Dat is ook de reden dat er een bewuste keus is gemaakt geen voedselbos te realiseren op het GGzE terrein. De focus ligt op het voorzien van voedsel van de aanwezige dieren. Dat is ook de reden dat er kritisch gekeken wordt naar het loslopen van honden. Zij kunnen een risico vormen voor wilde dieren, zeker in het broedseizoen.

 

Breinpad

Dit weekend niets te doen? Ga dan genieten van het Breinpad op De Grote beek! Deze meanderende route, in totaal 4 kilometer lang, neemt je mee langs prikkelende bouwwerken, kunst en zitplekken. Het Breinpad is een leidraad en een uitnodiging om de helende omgeving van De Grote Beek te verkennen en ervan te genieten. Het is bewezen dat verblijven en bewegen in de natuur een helende werking heeft. GGzE bevindt zich al ruim honderd jaar in deze groene omgeving. Sinds 2018 is het Breinpad nadrukkelijk beschikbaar als wandelgebied en helende omgeving voor cliënten, hun naasten, medewerkers, burgers, verenigingen en bedrijven uit de Brainport regio. Het pad is voor iedereen toegankelijk en het beste te bereiken via de ingang aan de Boschdijk. Na ongeveer 50 meter zul je aan de rechterkant de eerste breinpad locatie zien, te herkennen aan een paaltje met het logo van het Breinpad. De route kun je overigens op elk gewenst punt oppakken. Bij de receptie op Dr. Poletlaan 40 haal je op werktijden het Breinpad boekje op. Hierin staat de route met uitleg van alle plekken. 

Je kunt de route hier ook gratis downloaden.